МАКАРАЦ

 Арман Ревазян
Вы вошли как:- Гость | Группа "Гости"Приветствую! Гость
[ Новые сообщения · Участники · Правила форума · Поиск · RSS ]


Страница 1 из 11
Форум » Амшен » Армяне hАмшена » Сможем ли мы принять друг друга такими, какие мы есть? (Огромные вызовы стоят перед нами, насколько мы готовы к ним?)
Сможем ли мы принять друг друга такими, какие мы есть?
arevazianДата: Среда, 03.07.2013, 02:39 | Сообщение # 1
Admin
Группа: Администраторы
Сообщений: 37
Репутация: 100
Статус: Оффлайн

Многие народы мира представляют собой единые нации, но  делятся на субэтнические  и лингвистические группы. В свою очередь армянский народ делится также на несколько субэтнических и этнографических   групп, у каждой из которых свой диалект, названия которых, происходят от названий исторических  областей в Западной Армении.  Мы сможем осознать и понять  наше историческое прошлое, только лишь зная и изучая отдельные ее фрагменты и этапы, из которых складывается целостная картина прошлого и настоящего армянской цивилизации. Люди, чтящие наследие своей
цивилизации  стараются изучать и узнавать как можно больше. Нам необходимо сохранять память, чтобы не повторять ошибок прошлого и суметь найти путь в будущее, привнеся в него основополагающие ценности, которые накопили и пронесли наши предки через многие века нашей истории, обогащать ее и вписать еще много славных страниц.
Летопись исторических судеб нашего народа прошла сквозь многие подъемы и падения, но победный дух наших предков и верность нашему языку, традициям и великой культуре позволили нам сохраниться, несмотря ни на какие препятствия.

Огромное количество сложных вопросов стоит сейчас в мире среди многих народов в
деле сохранения своей идентичности и языка. Осознание своего прошлого, как никогда становится особенно важным и просто необходимым. Очень быстрыми темпами идут процессы глобализации и сейчас мы живем совершенно в другом мире. В мире информационном, нежели еще пятьдесят, сто лет назад. В прошлом подходы к сохранению своей идентичности ставили другого рода вопросы и надо полагать, что наш народ сумел активно и качественно эти вопросы решать в меру своих сил и возможностей.
Пройдя через страшные потери и трагедии, армянский народ, проявив всю свою глубинную мудрость, заложенную в нем в генах за несколько тысячелетий развития, справился с  вызовами 20го столетия  и пришел в 21 век. Теперь же в совершенно новых условиях нам необходимо консолидировать нацию на основе нашего языка и культуры, раз и навсегда изменив  мышление, мысля категориями вызовов завтрашнего дня в этом быстро меняющемся мире.
Прошли  времена, когда скорость получения информации была очень медленной. Теперь мир изменился, в информационном поле очень быстро происходят процессы, движение идей и мнений, создаются информационные сети, которые дают возможность быть в курсе многих событий и дают возможность владения и передачи информации с мгновенной скоростью.
Если еще относительно не так давно мы плохо себе представляли, или практически ничего не знали, не было информации о многих событиях или она была доступна, лишь узкому кругу исследователей, энтузиастов. На нынешнем этапе истории всякий интересующийся человек может найти для себя ответы на многие вопросы и установить многочисленные контакты с разными людьми и это все, конечно же, не является новостью, а ведь каких-то лет десять назад это доставляло определенные сложности. Все это конечно замечательно, но успеваем ли мы за всеми этими процессами и идем ли на опережение времени в деле сохранения идентичности и сближения различных этнических групп армянского народа. Ведь мгновенное распространение и движение информации  помимо всех благ имеет и свою обратную сторону, она  еще больше делает уязвимыми к ассимиляции, потери языка в первую очередь. Исходя из всего этого, на сегодняшний день еще более  актуальным вопросом становиться изучение малых этнографических групп все еще сохраняющих диалекты армянского языка, составляющих историческое наследие армянского народа, установление контактов  живого общения, обмена информацией и идеями являющихся главным звеном для построения  моста, способствующего сохранению языка и культуры.
В последние годы радует неподдельный  интерес исследователей и журналистов к нашему этносу. Написано много замечательных  и серьезных исследовательских трудов изучающих язык, культуру, быт, историю и этнографию всех групп амшенского этноса. На сегодняшний день консолидация  всех этносов армянского народа и конфессиональных групп является самой насущной проблемой для будущего армянской нации.

Амшенцы — христиане и  хемшилы одна из самых многочисленных армянских этнографических групп, которые по сей день компактно проживают в Турции, в  средней Азии, в Абхазии, а также в Российской Федерации.  Несмотря на не легкую судьбу сделали все в меру своих возможностей и сил,  чтобы не потерять  свою богатую самобытность и уникальный диалект,  который является составной частью армянского языка, являющегося в свою очередь ветвью индоевропейской языковой семьи.

История средневекового армянского историографа Гевонда свидетельствует о заселении территории Амшена в 8 веке н.э. армянами, которые в количестве 12000 человек под предводительством нахарара Шапуха Аматуни и его сына Амама, под натиском арабского халифата переселяются на территорию византийской империи и основывают впоследствии княжество, которое мы знаем под названием Амшен.
На протяжении нескольких веков обособленное развитие амшенцев и влияние географического фактора оторванности от основной территории Армении, способствовало развитию уникальной этнографической группы армянского народа со своей самобытной культурой и диалектом.
В 1461году Амшен  был захвачен  османами. На протяжении следующих нескольких столетий происходила насильственная исламизация населения Амшена. Часть населения была исламизирована, которых теперь мы знаем под названием  хемшилы, другая часть амшенцев оставшись христианами, переселилась из Амшена. Таким образом, на несколько столетий их судьбы разделились.
Согласно Карскому договору в 1921года несколько деревень населенные хемшилами были присоединены  к Аджарии. Во время второй мировой войны хемшилы были депортированы из Грузии в Казахстан и Киргизию. Начиная с середины восьмидесятых годов, происходило переселение хемшил в Российскую Федерацию. Таким образом, формирование идентичности хемшилов и их жизнь среди других народов  привнесло в их культуру многие новые черты быта и мироощущения тех культур и народов, среди которых они жили, но при всем при этом сохранился язык, который понятен другой группе армянского народа амшенцев христиан. Две группы народа оказавшиеся оторванные друг от друга на целые столетия и получающие дальнейший свой уникальный путь развития на сегодняшний день оказались вновь на территории одного
государства многонациональной, демократичной России и живя рядом друг с другом имеют возможность находить точки соприкосновения  посредством единого лишь с некоторыми различиями диалекта одного языка.
Как известно язык основа основ, станет ли он в данной ситуации тем фундаментом и
стержнем, дающим возможность для понимания друг друга, осознания целостности нашего этноса учитывая различие в вероисповедании. Сможем ли мы принять друг друга такими, какие мы есть?  Создать единое поле для дальнейшего поступательного развития наших культур и объективного сотрудничества, которое естественным образом поможет нам в сохранении и возрождении нашего языка и общности культур, не противопоставляя себя современному обществу, а используя все лучшие коммуникативные возможности информационного мира,  которых мы были лишены в прошлом. Нам необходимо извлечь уроки прошлого и сохранить наше самосознание, язык и культуру, в то время когда в историческом прошлом растворились  языки и цивилизации, с карты мира исчезают  государства, эпоха глобализации растворяет целые народы. Мы тем более должны осознавать и принимать как божественный дар наше настоящее, говоря на одном языке. Сможем ли мы противостоять, живя вне рамок своего национального государства, сохранить свое самосознание и не растерять его? Огромные вызовы стоят перед нами, насколько мы готовы к ним? Дойдут ли до наших потомков наши ценности, которыми мы так гордимся?
Все зависит от нас, от нынешнего поколения, от нашего умения объективно смотреть и понимать ситуацию и суть вещей. Кроме нас самих никто нам не поможет, только мы сами можем сохранить и передать потомкам надежный фундамент и феномен нашего
этноса, который сохранился, пройдя очень сложный путь развития и испытаний, на нас лежит прямая ответственность сохранения всего того, что до нас донесли наши предки. Сумеем ли мы быть достойными  наших предков и быть достойными, чтобы остаться в памяти потомков, ведь нынешнее поколение и есть  связующая нить преемственности поколений и рода нашего.

Элеонора Узунян и Александр Оганянг. Сочи


 
ARSEN01Дата: Воскресенье, 07.07.2013, 10:01 | Сообщение # 2
Лейтенант
Группа: Друзья
Сообщений: 67
Репутация: 5
Статус: Оффлайн
Дорогие форумчане! Стартовая статья не может оставить равнодушными, по крайней мере армян. Постараемся сделать форум площадкой коллективного разума, где появятся глубокие мысли, патриотические идеи, большие и маленькие открытия для каждого участника форума,которые на несколько шагов приблизят нас к постижению правды об истории, геноциде, путей развития, достижений, трудностях и успехах нашего народа. Добиться справедливого решения Армянского вопроса, главная цель Армянства. Призываю всех, независимо от религиозной и национальной принадлежности принять участие в форуме. Арсен Папазян.
 
SurДата: Четверг, 06.02.2014, 15:59 | Сообщение # 3
Лейтенант
Группа: Пользователи
Сообщений: 53
Репутация: 0
Статус: Оффлайн
Интересные статьи про Амшен и амшенцев.
Код
http://www.noravank.am/rus/articles/detail.php?ELEMENT_ID=3065&sphrase_id=26378
http://www.noravank.am/rus/articles/detail.php?ELEMENT_ID=3147&sphrase_id=26378


Сообщение отредактировал Sur - Четверг, 06.02.2014, 16:00
 
EdEmДата: Вторник, 24.03.2015, 10:20 | Сообщение # 4
Рядовой
Группа: Заблокированные
Сообщений: 7
Репутация: 0
Статус: Оффлайн
Всегда считал, что принявших ислам (и не важно насильственно или как...) нельзя считать армянами. Так же как и греков принявших магометанство греками.. и прочих народностей.. Т.к. это означает уже не просто подвергнуться глобализации, а ассимиляции. Так считали и наши предки. Так считали и считают и представители наших общин во всех мусульманских странах. И потому мы так самоотверженно всегда боролись за это наше право. И вообще "сохранить себя" возможно только на своей земле. Без вариантов. Возможно представители нашей диаспоры к примеру в Сирии, Ливане и Иране лучше нас, живущих на своей земле, лучше сохранили свои корни, но пока эти корни не в своей почве, какой бы она каменистой и невозделанной ни была, дать расцвести и дать плоды никогда не сможет. А впоследствии либо растворится, либо перерастет во что то иное... близкое, общее, но... Если вопрос в том, сможем ли мы сохраниться, т.е. остаться эндемиками, то ответ только один - сможем, но только здесь, где со временем, есть надежда, мы перестанем считать себя такими разными. И считать, что человек может быть только из Гавара и никак не из соседнего Мартуни... И разумеется, нет никакой разницы между ними, как армянами, если они не знают своих корней.. Т.е. если этих корней у них нет. Что автоматически превращает их в безродное племя Чурок. Если нам не удастся заинтересовать наших детей своим прошлым, так как они заинтересованы в машинах и смартфонах, то у нас нет будущего... Хотя принять друг друга мы в таком случае сможем, т.к. сотрутся со временем все отличия.
 
ARSEN01Дата: Пятница, 05.06.2015, 13:31 | Сообщение # 5
Лейтенант
Группа: Друзья
Сообщений: 67
Репутация: 5
Статус: Оффлайн
EdEm. Думаю самое главное в человеке какой цивилизации причисляет себя сам человек. Даже если мы отвергнем мусульманина-армянина это ещё не значит, что он не армянин. Советское Общество должно было стать наднациональным и надрелигиозным. В шестидесятых годах закрыли все армянские школы, в семидесятых сломали дома культуры, клубы в армянонаселённых сёлах, а на этих местах построили памятники воинам погибшим в ВОВ.  Большинство армян России крестились в православных церквях. В школе и в общественных местах врослые делали замечания на армянскую речь. Ничего это, не сделало нас не армянами. Единственное, что нас ассимилирует это браки с другими и повторный брак уже детей с другими национальностями. Потому, что внуки этих людей не говорят на армянском, да и армянами они являются отчасти. Но есть и такие, считающие себя армянами. Значит национальная принадлежность-это внутреннее состояние отдельного человека. Если мусульманин-армянин причисляет себя к армянам и стремится к языковому, религиозному, менталитетному приближению к армянской идентичности, почему нельзя считать его соплеменником. В один день веру труно поменять, нужно время, должна проводиться работа по возвращению их в лоно армянской идентичности. Веры приходили и уходили, а армяне остались. Согласен с вами, что конечная цель армянина - это Армения, и только на Родине может полностью самовыразиться армянская идентичность. Но путь этот не проще чем путь изгнания в прошлом.
 
SurДата: Понедельник, 03.08.2015, 11:57 | Сообщение # 6
Лейтенант
Группа: Пользователи
Сообщений: 53
Репутация: 0
Статус: Оффлайн
Ո՞րն է իսլամացված համշենցիների ինքնության ներկայիս ընկալումը


Վերջին շրջանում մամուլում և նաև որոշ ուսումնասիրողների ուշադրության կենտրոնում են Թուրքիայի տարածքում ապրող համշենցիների ինքնության խնդիրները։ Արվում են զանազան մեկնաբանություններ՝ առանց հաշվի առնելու իսլամացման-թուրքացման քաղաքականության պատմական իրողությունը և դրանից բխող հետևանքները, ինչպես նաև հստակորեն չի տարբերակվում ինքնություն և ծագում հասկացությունները։

Դեռևս 18-րդ դարում բռնի իսլամացված համշենահայության սերունդներն այսօր ապրում են Թուրքիայի Ռիզեի նահանգի Չամլըհեմշին (հին անունը՝ Ստորին Վիչե Վիժե), Համշին (հին անունը՝ Համշեն), Փազար (հին անունը՝ Աթինա), Ֆընլդըքլը (հին անունը՝ Վիչե Վիժե), Արդաշեն (հին անունը՝ Արտաշեն), Չայլեի (հին անունը՝ Մավարի), Իքիզդերե (հին անունը՝ Քուրաի-ի Սեբա) գավառներում, որոնց մի մասում ընդգրկված է պատմական հայոց Համշեն գավառը։ Ժամանակի ընթացքում նրանց մի մասը տեղափոխվել է Արդվինի նահանգի Խոփա և Բորչկա գավառները։ Համշենցիների գյուղեր կան նաև Էրզրումի, Սաքարիայի, Դուզջեի նահանգներում։ Նրանց կարելի է հանդիպել Թուրքիայի մեծ ու փոքր քաղաքներում։ Իսկ ազգային դիմագիծը դիմադրության շնորհիվ քրիստոնեություն պահպանած հատվածը սփռվել է Սև ծովի հարավարևելյան, իսկ հետագայում՝ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ցեղասպանություն վերապրած համշենահայերի մեծ մասը հաստատվել է Սև ծովի հյուսիսարևելյան (ռուսական) ծովեզրյա շրջաններում, Հայաստանում` պահպանելով լեզուն, կրոնը, ազգային սովորությունները:

Օսմանյան կայսրության, հետագայում հանրապետական Թուրքիայի ձուլողական քաղաքականությունն ընթացել է մի քանի փուլերով, բռնի և տարաբնույթ համակարգված մեթոդներով, ինչպես նաև լեզվական ձուլման միջոցով: Չբավարարվելով կրոնափոխությամբ և հասկանալով լեզվի էթնոտարբերակիչ դերը՝ օսմանյան և հանրապետական Թուրքիայի իշխանությունները խիստ կարևորել են իրենց ենթակայության տակ գտնվող ժողովուրդներին թուրքախոս դարձնելը` ամբողջացնելով նրանց ձուլման գործընթացը: Այս իրողության մեջ իսլամացված համշենահայության սերունդները օսմանաթուրքական միջավայրում աստիճանաբար կորցրեցին հայկական ինքնության կարևոր բաղկացուցիչները՝ լեզուն (բացառություն են կազմում Խոփայի և Բորչկայի գավառների և Սաքարիայի նահանգի մի քանի գյուղերի համշենցիները), կրոնը, կտրվեցին հայկական մշակույթից և ամբողջովին տարրալուծվեցին թուրքական հասարակության մեջ՝ պահպանելով միայն իրենց տեղական ազգագրական, ինչպես իրենք են ասում, համշենական ինքնությունը։

Առհասարակ էթնիկական դիմադրողականության և ինքնապաշտպանության գլխավոր միջոցներից մեկը լեզուն է, որն արտահայտում ու պահպանում է ազգային յուրօրինակությունն ու սահմանները: Լեզվամտածողության, բառապաշարի, բանահյուսության մեջ են ամրագրվում ազգային ինքնության հատկանիշները, տվյալ էթնոսին բնորոշ բազմաթիվ առանձնահատկությունները: Լեզուն է, որ սերունդներին է փոխանցում ազգային մշակույթը, ավանդույթները` կատարելով նաև էթնոտարբերակիչ դեր: Լեզուն և ազգային ինքնագիտակցությունը մշտապես գտնվել են սերտ կապի մեջ: Լեզուն ազգային ինքնագիտակցության և ինքնության ձևավորման, թերևս, ամենաորոշիչ գործոններից մեկն է:

Բազմազգ Օսմանյան կայսրության և հանրապետական Թուրքիայի իշխող շրջանակները շատ լավ էին հասկանում, որ այլազգիների ձուլումը բավականին բարդ գործընթաց է, մանավանդ, որ տիրապետող ազգի և մյուսների միջև գոյություն ուներ, ժամանակակից էթնոհոգեբանության տերմինով ասած, «Էթնիկական անհամատեղելիություն» (Լեզվի էթնոպաշտպան դերի մասին ավելի մանրամասն տե՛ս Նալչաջյան Ա., Էթնիկական հոգեբանություն, Երևան, 2001, էջ 427-428): Լեզուն կարող էր միշտ վառ պահել իր ենթակայության տակ հայտնված ժողովուրդների ազգային ինքնագիտակցությունը: Ուստի՝ այս հանգամանքների վերացմամբ էր պայմանավորված այլազգիների նկատմամբ Օսմանյան կայսրության, նաև Թուրքիայի Հանրապետության որդեգրած ձուլման և ոչնչացման քաղաքականությունը:

Նման ճնշումների արդյունքում` հայերենի հաշվին համշենցիների միջավայրում ամրակայվեց թուրքախոսությունը: Թեև Թուրքիայում մնացած համշենահայությունը սկզբնական շրջանում առերես էր ընդունել իսլամ, ցավոք, ժամանակը, ինչպես նաև միջավայրը, թուրքական հետևողական ձուլման քաղաքականությունը, վախի և զանազան հալածանքների մթնոլորտը կատարել են իրենց դերը: Եվ այսօր նրանց մի մասի հայկական ինքնությունն արտահայտվում է ընդամենը գենետիկական ծագման մասին հիշողությամբ և մշակութային որոշ շերտերի պահպանմամբ:

Գերմանացի հեղինակ Մ. Հունբերը գրում է, որ «չի կարելի տիրանալ ինքնությանը, այն ինքնաբերաբար է առաջանում, բայց երբ արդեն ձեռք է բերվում, այն դեռ չի կարելի ապահով համարել: Մշտապես կա ինքնությունը օտարից պաշտպանելու կարիքն ու անհրաժեշտությունը» (Hübner M. “La beurette” Vom aus der Vorstaedte ins Herz der französischen Gesellschaft, Frankfurt am Main, 1996, p. 23):

Հանրապետական Թուրքիայում այլազգիների ձուլողական քաղաքականությունն իրավականորեն ամրագրվում է 1924 թվականի առաջին սահմանադրության 88-րդ հոդվածով, որը 1982 թվականին դարձավ 66-րդ հոդվածը՝ «Ամեն ոք ով, Թուրքիայի քաղաքացի է, համարվում է թուրք»։

2005թ. հոկտեմբերին Թուրքիայի կառավարությունը քննարկեց և հաստատեց Անվտանգության խորհրդի ներկայացրած «Ազգային անվտանգության քննարկման մասին փաստաթուղթը» որը դարձյալ ընդգծում է՝ Թուրքիայի Հանրապետությունում հիմնարար սկզբունքներ են հանդիսանում «մեկ պետություն մեկ ազգ, մեկ դրոշ և մեկ լեզու դրույթները»։ Փաստաթղթում պահպանվում է Թուրքիայի յուրաքանչյուր քաղաքացուն «ազգությամբ թուրք» համարելու սկզբունքը։

2005 թ. նոյեմբերին Թուրքիայի վարչապետ Ռ. էրդողանն իր հայտարարության մեջ թեև ընդունում է, որ երկրում կան մոտ 30 էթնիկական խմբեր՝ «իրենց ներքին ինքնություններով», այդուհանդերձ չի հապաղում հիշեցնել, որ նրանք ունեն «վերին ինքնություն», այն է՝ Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքացիությունը։

Այսօր Թուրքիայում ապրող քրիստնյա հայերի անձը հաստատող փաստաթղթում (Kimlik), որը տեղական կիրառության համար է, կրոնական պատկանելության դիմաց նշվում է՝ քրիստոնյա, իսկ անձնագրում ազգության դիմաց՝ թուրք, հայերն ունեն նաև 31 թվով համարակալված կոդ, ինչը համապատասխան ատյաններին հուշում է նրանց ազգային պատկանելությունը։

Իսկ իսլամացված համշենցիների ինքնությունը խճճելու ուղղությամբ մինչ այժմ էլ ակտիվորեն աշխատանքներ են տարվում։ Հրատարակվում են ապագիտական գրքեր (նրանց մեջ կան համշենցի հեղինակներ)՝ համշենցիների հայկական ծագումը և առհասարակ Համշենում հայկականության մնացած հետքերը մերժելու նպատակով։

Որպես հետաքրքիր փաստ նշենք, որ Արդվինի նահանգի Խոփա և Բորչկա գավառների համշենցիները կարողացել են թուրքական այդ մեծ օվկիանոսում պահպանել հայերենի` Համշենի բարբառի իրենց տեղական խոսվածքը և դեռ գործածում են իրենց առօրյա խոսակցականում։ Ինչպես ցույց են տալիս մեր կատարած ուսումնասիրությունները, այսօր Խոփայի և Բորչկայի գավառների համշենցի­ների թիվը՝ մոտավորապես 25-30,000 է։ Սակայն երիտասարդ սերունդն արդեն մոռանում կամ չի գործածում իր տեղական խոսվածքը և առավել մեծ տեղ է տալիս թուրքերենին։ Միաժամանակ նշենք, որ նրանք հայերեն տառերը չգիտեն, բացառու­թյամբ մի քանի մտավորականների, ովքեր գիտաճանաչողական նպատակներով սովորում են մեսրոպյան տառերը։ Շնորհիվ հայերենի Համշենի բարբառի տեղական խոսվածքի պահպանման՝ այս շրջանների համշենցիների մի մասն ընդունում է իր հայկական ծագումը։ Չնայած թուրքական քարոզչությանը, նրանք շատ լավ հասկանում են, որ իրենց խոսակցական լեզուն թուրքերեն չէ։ Առհասա­րակ, Խոփայի և Բորչկայի գավառներում տարածված են մարքսիստական, ըստ այդմ՝ աթեիստական գաղափարները, որոնք, մեր կարծիքով, որոշակի հոգեբանական ինքնապաշտպանական դեր են կատարում իսլամական-թուրքական միջավայրում՝ սեփական տեսակը, ազգագրական նկարագիրը պահպանելու համար։ Սակայն նրանց մեջ կան նաև այնպիսիները, ովքեր խուսափում են իրենց ծագման մասին խոսել, կամ իրենց համարում են թուրք, իսկ լավագույն դեպքում՝ համշենցի (հոմշեցի)։ Խոփայի համշենցիների մի մասն էլ ընդգծում է, որ տեղյակ է իր հայկական ծագման մասին, գիտի, որ ժամանակին հայ ժողովրդի մաս է կազմել, հայկական մշակույթի կրող է եղել, սակայն ժամանակի ընթացքում կտրվել է կապը և իրենց ոչ հայ, ոչ էլ թուրք են համարում, այլ` համշենցի։ Կարծում ենք, որ ինքնության նման ընկալումը ևս թուրքական իրականության մեջ իրենց տեսակը պահպանելու և այդ միջավայրում հարմարվելու մի մոդել է։

Թուրքական իշխանությունները, չկարողանալով Արդվինի նահանգի համշենցիներից վերջնականապես արմատախիլ անել հայախոսությունը, պաշտոնական պատմագրության միջոցով խճճում և աղավաղում են Համշենի պատմությունը, համշենցիների ծագումնաբանությունը, նրանց հայերեն խոսվածքը հայտարարում իբրև մի թյուրքական բարբառ։

Ռիզեի նահանգի համշենցիների շրջանում թուրքա­ցումն առավել խոր արմատներ է գցել։ Ռիզեի համշենցիները մոռացել են իրենց մայ­րենին՝ հայերենը, և խոսում են թուրքերեն։ Ոմանք, թեև ընդունում են իրենց հայկա­կան ծագումը, սակայն անմիջապես հավելում են, որ արդեն թուրքացել են։ Նրանց միջավայրում շրջանառվում է այն տեսակետը, որ նրանք սերվել են թյուրքական ցեղերից։ Չամլըհեմշինցի լրագրող և հայրենագետ Ջան Ուղուր Բիրյոլը, իր հոդվածներից մեկում գրում է. «Այսօր համշենցիների մեծամասնությունը մերժում է իր հայ լինելը։ Իրակա­նում, շրջանում օգտագործվող տեղանունների և առօրյա կյանքում պահպանված առար­կա­ների անունների կիրառությամբ է արտահայտվում տեղական հայերենը» (Biryol C. U., Hemşinliler üzerine, Hemşinliler Ermeni mi?, Radikal, 2005, Haziran 12)։ Այստեղ էլ կան այնպիսիները, ովքեր իրենց թուրք չեն համարում, այլ ուղղակի՝ համշենցի (Hemşinli) գիտեն, որ իրենց նախնիները հայեր են եղել։ Ռիզեի մի շարք շրջաններում արմատական իսլամը շարունակում է ամուր դիրքեր ունենալ, ինչը էապես ազդել է համշենցիների ինքնության վրա և կարող ես հանդիպել մոլեռանդ մահմեդականների։ Նրանց մեջ կան նաև մարքսիստական գաղափարների կրողներ, ակտիվ ձախակողմյաններ։ Սակայն Չայելի գավառի Սենոզի շրջանում արմատացած է թուրքական ազգայնական գաղափարները։ Համշենցիների տների պատուհաններից կախված կարող ես տեսնել եռալուսին թուրք ազգայնականների դրոշը։ Անգամ նրանց միջավայրում հայ (Ermeni) բառն ունի բացասական և վիրավորական նշանակություն։ Սենոզի շրջանը տվել է հայտնի քաղաքական և ռազմական գործիչներ իրավաբաններ, բժիշկներ, ուսուցիչներ։ Այս շրջանի Խախոնջ (այժմ՝ Çataldere) գյուղից է Թուրքիայի նախկին վարչապետ Մեսութ Յլմազը՝ Վասափների տոհմից։ (Հայերեն Վասակ անձանվան աղավաղված տարբերակն է)։ Ռիզեի համշենցիների թիվը այլ քաղաքներում էլ հաստատվածներով հանդերձ ոչ պաշտոնական տվյալներով կազմում է մոտ 60 հազար։

Հայտնի կեղծարար Մ. Սաքաօղլուի միջոցով թուրքական պատմագրությունը հայտարարում է, որ համշենցիները բացի թուրքերենից ուրիշ լեզու չեն իմացել: Նրանց թուրքերենն էլ հին Օղուզի կամ Սաքա ցեղի բարբառն է (Sakaoğlu M. Ali, Dünden Bugüne Hemşin. Karadeniz’den Bir Tarih, Yeniyurt Yayınları, Ankara, 1990, s. 53-54): Մեկ այլ թուրք կեղծարար` Մ. Քըրզըօղլուն, ընդունելով Խոփայի համշենցիների լեզվի հայկական բարբառ լինելը ( Kırzıoğlu M. F., I. Selim Cağında Hopa ile Arhavi Köyleri, TFA icinde, yıl 17, cilt 10, no. 201 (Nisan 1966), İstanbul, s. 4104.), այն կրողների ծագման մասին առաջարկում է հորինովի տեսություններ: Մ. Քըրզըօղլուի մշակումները, ցավոք, դարձել են համշենցիների ինքնության անբաժանելի մասը: Շատերն այնքան են հեռացել հայկական արմատներից, որ իրենց համարում են օղուզական կամ բալքարական, կամ աքադական ցեղերի սերունդ, կամ էլ Միջին Ասիայից ու Խորասանից եկած մի ժողովուրդ:

Եվ եթե անգամ Ռիզեի համշենցիները գիտեն էլ իրենց հայկական ծագումը, (իսկ չիմանալ չեն կարող, քանի որ իրենց խոսակցական թուրքերենում օգտագործում են բազմաթիվ հայերեն կենցաղային բառեր, տեղանուններ, բուսանուններ), ապա այդ մասին գերադասում են լռել կամ ուղղակի մերժել։ Ահա այսպիսին է 18-րդ դարում և հետագայում բռնի իսլամացված հայության սերունդների ներկա իրավիճակը։

Իսլամացման քաղաքականությունը պետք է գնահատել որպես ցեղասպանության դերսևորման մի ձև, որին ենթակվեց հայության այս հատվածը՝ բռնի կտրվելով իր արամատից ու հեռանալով իր ազգային ակունքներից և մշակույթից։ Ցեղասպանության վերաբերյալ Ռաֆայել Լեմկինի բնորոշումը, ինչպես նշված է իր “Axis Rule in Occupied Europe” (Washington, D.C.: Carnegie Endowment for International Peace, 1944) գրքում, նույնպես ներառում էր այն, ինչը կարելի է համարել որպես ոչ ֆիզիկական, այլ հատկապես ցեղասպանության հոգեբանական ազդեցություններ, որոնք նա անձնապես բնորոշել է հետևյալ կերպ. «Ընդհանրապես ցեղասպանությունը պարտադիր չէ, որ նշանակի ազգի ուղղակի բնաջնջում, ...։ Նախ հարկ է առանձնացնել տարբեր գործողությունների համակարգված ծրագիրը, որը նպատակ ունի ոչնչացնելու ազգային խմբերի կարևոր հիմքերը և հենց իրենց` խմբերին» Այդ ծրագրի նպատակներն են քաղաքական և սոցիալական կառույցների, մշակույթի, լեզվի, ազգային զգացմունքների, կրոնի ոչնչացումը, անձնական ապահովության, ազգային խմբերի տնտեսական գոյության ոչ ինտեգրումը և այլն։ «Ցեղասպանությունն ունի երկու փուլ. առաջին` ճնշված խմբի ազգային մոդելի ոչնչացում, և երկրորդ`ճնշողի ազգային մոդելի հարկադրում: Այս հարկադրումն իր հերթին կարող է իրագործվել ճնշված բնակչության վրա, որին թույլ են տալիս մնալ տարածքում` ճնշողի ազգակիցների կողմից իրականացված բնակչության բնաջնջումից և գաղութացումից հետո» (http://www.genocide-museum.am/arm/un.php)։

1948թ. ՄԱԿ-ի Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխելու և դրա համար պատժի մասին կոնվենցիայի 1–ին հոդվածը նշում է, որ ցեղասպանությունը հանցագործություն է, անկախ նրանից կատարվում է խաղաղ թե պարտերազմական պայմաններում, և որ ստորագրող կողմերը պարտավորվում են կանխարգելել և պատժել կատարելու համար։ Կոնվենցիայի 2–րդ հոդվածը ցեղասպանություն է համարում այն գործողությունները, որոնք կատարվում են մի որևէ ազգային, ցեղային կամ կրոնական խմբի լիակատար կամ մասնակի ոչնչացման մտադրությամբ։

Ահա համակարգված այս ձուլման քաղաքականության արդյունքում համշենցիները, բռնի կրոնափոխվելով, կորցրեցին իրենց իրական հայկական ազգային ինքնությունը՝ պահպանելով միայն տեղական ազգագրական նկարագիրը՝ երբեմն հայկական ծագման մասին հիշողության դրսևորումներով։
 
Форум » Амшен » Армяне hАмшена » Сможем ли мы принять друг друга такими, какие мы есть? (Огромные вызовы стоят перед нами, насколько мы готовы к ним?)
Страница 1 из 11
Поиск:










Copyright © 2009-2012 Arman Karleni Revazian, Erevan, Armenia. All Rights Reserved.